Marcel van herpen over ervaringsgericht onderwijs

Marcel van Herpen is vooral bekend van het ervaringsgericht onderwijs en niet veel mensen weten dat hij ook actief is op het gebied van kunst en cultuur. Maar hij heeft zijn sporen verdiend: voor zijn vrijwilligerswerk (kunst en cultuur) en internationale verdiensten ter bevordering van onderwijs en kinderrechten werd hij onderscheiden als Ridder in de Orde van Oranje Nassau.

Marcel van Herpen is dé expert op het gebied van ervaringsgericht onderwijs (E.G.O.). Hij studeerde op de pabo af met dit onderwerp. Dat was de aanleiding voor een groep ouders om hem te vragen basisschool Uilenspiegel in Boekel te helpen ontwikkelen. Hij startte met de groepen 4, 5 , 6 , 7 en 8. ’s Ochtends ontvingen ze 23 kinderen in een kring, en dat was de hele school.

Ervaringsgericht onderwijs

Het concept van ervaringsgericht onderwijs is ontwikkeld door de Leuvense prof. dr. Ferre Laevers, maar het is meer dan een onderwijstheorie. Waar sommige scholen vooral uitgaan van aanbod (methodes), en andere van producten (testgegevens), richt ervaringsgericht onderwijs zich op het dynamische proces dat zich afspeelt tussen kinderen onderling en tussen kind en leerkracht. Het onderzoekt ‘de ervaringsstroom’ van mensen. Die wordt zichtbaar in welbevinden (hoe het met iemand gaat) en betrokkenheid (hoe iemand het doet).

‘Niet de beste leerkrachten maar het beste in leerkrachten maakt het verschil.’ (MvH)
 

Ervaringsgerichte leerkrachten doen hun interventies op basis van die observaties, waardoor deep-level-learning tot stand kan komen. Leerkrachten hebben aandacht voor een goed voorbereide omgeving (rijk milieu), ruimte voor initiatieven van kinderen (vrij initiatief) en zijn aandachtig en inlevend in gesprek met hen (de ervaringsgerichte dialoog).

Ontwikkelingsgericht onderwijs

Ervaringsgericht onderwijs is sterk verwant aan het ontwikkelingsgericht onderwijs (O.G.O.), zowel in de opvatting over onderwijsvernieuwing als in de verschijningsvorm. In beide concepten gaat het erom  de betrokkenheid van kinderen te verhogen en mogelijkheden te zoeken als die betrokkenheid er (even) niet is. Ervaringsgericht onderwijs legt daarbij de nadruk op het feit dat ‘de staat van betrokkenheid’ het moment van fundamenteel leren is – en geen moment om leerkrachtbedachte interventies te plegen. Met andere woorden: betrokkenheid die kinderen vanuit zichzelf hebben, geef je de ruimte. Als die betrokkenheid er niet is, probeer je die te activeren, maar als ze eenmaal betrokken zijn, dan laat je ze gaan!

‘Het gaat pas goed, als het goed gaat als het fout gaat.’ (MvH)
 

Vanuit een zich herhalende verbazing over wat onnodig niet goed gaat, ontwikkelde Marcel van Herpen de behoefte om mooie, goede voorbeelden van praktijk en theorie te verbinden. Dat doet hij via het expertisecentrum E.G.O. en het expertisecentrum DuOO (Duurzaam opvoeden en ontwikkelen).  Hij kan zich echter nog steeds boos maken over wat er niet goed gaat in het onderwijs: 

‘Ik hoef geen moeite te doen om mijn boosheid te voelen als de wittejassenbrigade kinderen labelt, zonder interesse in de eigenheid van het individu. Ik word boos van controleurs die enkelvoudige analyses hanteren en daarmee volledigheid suggereren. Van bestuurders die kwaliteit uit instrumenten halen in plaats van uit kinderen en leerkrachten. Van belangenverenigingen die de belangen laten afhangen van machtsgedomineerde strategieën. Maar het kwaadst, altijd het kwaadst, word ik als het welbevinden en de betrokkenheid van onze kinderen geen voorrang krijgt op bedachte constructen die de connectie met het leven grotendeels kwijt zijn. Waar kinderen worden gereduceerd tot lijstjes gedragskenmerken en andere bureau-indelingen.’

Duurzaam

Enkele jaren geleden schreef Van Herpen het boek Duurzaam opvoeden en ontwikkelen, waarin hij een haalbaar perspectief voor duurzame ontwikkelingen van en voor mensen beschrijft. Opvoeden is niet voorbehouden aan pedagogen en scholen. Vanuit een ecologisch perspectief (de mens in relatie tot zijn omgeving) geeft hij inzichten in processen die zich overal en altijd voltrekken. Van daaruit schetst hij een maatschappelijk verantwoorde ontwikkeling.

‘Wie trots is op zijn school wacht niet af tot de inspecteur zich meldt, maar nodigt hem uit!’ (MvH)